112: Ο Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης

Καθώς το τηλέφωνο και αργότερα η κινητή τηλεφωνία έγιναν αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής ζωής, μια παλιά και διαχρονική ανθρώπινη ανάγκη απέκτησε πλέον έναν νέο, απλό τρόπο έκφρασης: κάθε πολίτης να μπορεί να ζητήσει άμεσα βοήθεια, χωρίς να διαθέτει ειδικές γνώσεις, χωρίς προηγούμενη εκπαίδευση και χωρίς να χρειάζεται να γνωρίζει ποιος φορέας είναι αρμόδιος για κάθε περιστατικό.

Χρειαζόταν, επομένως, ένας κοινός και εύχρηστος αριθμός, ο οποίος θα λειτουργούσε σε διαφορετικές χώρες και θα επέτρεπε στον πολίτη να επικοινωνεί άμεσα με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, χωρίς να πρέπει πρώτα να αποφασίσει αν χρειάζεται την Αστυνομία, το Πυροσβεστικό Σώμα, το ΕΚΑΒ, το Λιμενικό ή περισσότερες από μία υπηρεσίες ταυτόχρονα.

Ο αριθμός αυτός ήταν το 112.

Το 112 καθιερώθηκε το 1991 ως ο ενιαίος ευρωπαϊκός αριθμός έκτακτης ανάγκης, ώστε ένας πολίτης να μπορεί να ζητήσει άμεσα βοήθεια σε οποιοδήποτε κράτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χρησιμοποιώντας πάντοτε τον ίδιο αριθμό. Στην Ελλάδα, η πρόσβαση στο 112 είναι δωρεάν και διαθέσιμη όλο το εικοσιτετράωρο, επτά ημέρες την εβδομάδα, ενώ η υπηρεσία υποστηρίζει περισσότερους από έναν τρόπους επικοινωνίας και τη διαβίβαση πληροφοριών για τη θέση του καλούντος.

Η βασική του φιλοσοφία είναι απλή, αλλά εξαιρετικά σημαντική. Ο άνθρωπος που βρίσκεται σε κίνδυνο δεν χρειάζεται να γνωρίζει ποια υπηρεσία είναι αρμόδια. Δεν χρειάζεται να χάσει πολύτιμο χρόνο προσπαθώντας να αποφασίσει ποιον αριθμό πρέπει να καλέσει. Αρκεί να επικοινωνήσει με το 112 και να περιγράψει όσο πιο καθαρά μπορεί τι έχει συμβεί και πού βρίσκεται.

Οι κλήσεις απαντώνται από εκπαιδευμένους χειριστές, οι οποίοι λαμβάνουν τις πρώτες πληροφορίες, αξιολογούν τη φύση και τη σοβαρότητα του περιστατικού και συνεργάζονται με τους αρμόδιους φορείς. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να κινητοποιηθεί μία συγκεκριμένη υπηρεσία ή να ενεργοποιηθούν ταυτόχρονα περισσότεροι φορείς, όταν η κατάσταση απαιτεί συντονισμένη επέμβαση.

Δεν ήρθε για να αντικαταστήσει όσα υπήρχαν.
Η εμφάνιση του 112 δεν κατάργησε τους γνωστούς εθνικούς αριθμούς έκτακτης ανάγκης. Στην Ελλάδα εξακολουθούν να λειτουργούν το 100 για την Ελληνική Αστυνομία, το 166 για το ΕΚΑΒ και το 199 για το Πυροσβεστικό Σώμα. Το 112 λειτουργεί παράλληλα με αυτούς, ως ένα ενιαίο σημείο επικοινωνίας, ιδιαίτερα χρήσιμο όταν ο πολίτης δεν γνωρίζει ποια υπηρεσία χρειάζεται ή όταν ένα περιστατικό απαιτεί την ταυτόχρονη κινητοποίηση περισσότερων φορέων.

Ο οδηγός που έχει εγκλωβιστεί σε ένα τροχαίο, ο πεζοπόρος που έχει χαθεί σε ένα βουνό, ο ηλικιωμένος που έχει πέσει μέσα στο σπίτι, ο μάρτυρας μιας πυρκαγιάς ή ένας άνθρωπος που βρίσκεται σε μια άγνωστη περιοχή μπορούν να ξεκινήσουν την αλυσίδα διάσωσης με μία μόνο κλήση.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το 112 αντικαθιστά τα εξειδικευμένα συστήματα αναγγελίας κινδύνου. Στη θάλασσα, ένα πλοίο ή ένα σκάφος που βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο εξακολουθεί να χρησιμοποιεί το Mayday, το κανάλι 16 των VHF, το σύστημα GMDSS, τις ψηφιακές κλήσεις DSC και τους ραδιοφάρους EPIRB. Αντίστοιχα, στην αεροπλοΐα, το πλήρωμα ενός αεροσκάφους επικοινωνεί με τον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας και χρησιμοποιεί Mayday ή Pan-Pan, ανάλογα με τη σοβαρότητα της κατάστασης.

Το 112 μπορεί να αποτελέσει έναν επιπλέον δρόμο προς τις αρχές, εφόσον υπάρχει η απαραίτητη τηλεφωνική κάλυψη. Δεν μπορεί, όμως, να υποκαταστήσει τον ναυτικό ασύρματο, έναν ραδιοφάρο κινδύνου ή τα συστήματα που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για έρευνα και διάσωση στη θάλασσα και στον αέρα.

Δεν ήρθε για να διαγράψει τους παλαιότερους τρόπους επικοινωνίας. Ήρθε για να τους συμπληρώσει και, κυρίως, να δώσει στον απλό πολίτη τη δυνατότητα να ενεργοποιήσει την ίδια αλυσίδα διάσωσης.

Μία κλήση, τέσσερις κρίσιμες πληροφορίες.
Σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ο χειριστής πρέπει να σχηματίσει όσο το δυνατόν γρηγορότερα μια καθαρή εικόνα του περιστατικού. Οι σημαντικότερες πληροφορίες είναι:

• ποιος είμαι,
• τι έχει συμβεί, και πού ακριβώς,
• αν υπάρχουν τραυματίες,
• τι είδους βοήθεια χρειάζεται.

Η λογική δεν διαφέρει από εκείνη μιας σωστά οργανωμένης ναυτικής κλήσης κινδύνου.

Ο καλών πρέπει να προσπαθεί να παραμένει όσο το δυνατόν πιο ψύχραιμος, να ακούει προσεκτικά τις ερωτήσεις του χειριστή και να ΜΗΝ κλείνει τη γραμμή μέχρι να του ζητηθεί. Ακόμη και όταν οι πληροφορίες φαίνονται ελλιπείς ή αποσπασματικές, μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικές για την επιλογή και την αποστολή των κατάλληλων δυνάμεων.

Η επικοινωνία με το ελληνικό 112 δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην τηλεφωνική κλήση. Μπορεί να πραγματοποιηθεί από σταθερό ή κινητό τηλέφωνο, αλλά και με γραπτό μήνυμα ή άλλες διαθέσιμες ψηφιακές υπηρεσίες (contact@112.gov.gr). Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν ο πολίτης δεν μπορεί να μιλήσει, όταν η ομιλία θα μπορούσε να τον θέσει σε μεγαλύτερο κίνδυνο ή όταν πρόκειται για άτομο με δυσκολία ακοής ή ομιλίας.

Χωρίς κάρτα SIM, αλλά όχι χωρίς κανένα δίκτυο.
Ένα από τα πιο χρήσιμα χαρακτηριστικά του 112 είναι ότι η κλήση μπορεί να πραγματοποιηθεί από κινητό τηλέφωνο ακόμη και χωρίς ενεργή κάρτα SIM ή από κλειδωμένη συσκευή, μέσω της επιλογής επείγουσας κλήσης. Η υπηρεσία είναι δωρεάν και, εφόσον υπάρχουν οι κατάλληλες τεχνικές προϋποθέσεις, το κινητό μπορεί να επιχειρήσει να χρησιμοποιήσει άλλο διαθέσιμο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας και όχι αποκλειστικά το δίκτυο του παρόχου του χρήστη.

Αυτό εξηγεί την ένδειξη «Μόνο κλήσεις έκτακτης ανάγκης» που εμφανίζεται ορισμένες φορές στην οθόνη ενός κινητού. Το τηλέφωνο μπορεί να μην έχει κανονική πρόσβαση στο δίκτυο του συνδρομητή για συνηθισμένες κλήσεις, μηνύματα ή δεδομένα. Έχει, όμως, εντοπίσει κάποια διαθέσιμη κεραία και μπορεί να επιχειρήσει να συνδεθεί μαζί της αποκλειστικά για τη δρομολόγηση μιας κλήσης έκτακτης ανάγκης.

Σε αυτό το σημείο γεννιέται και ένας από τους μεγαλύτερους μύθους γύρω από το 112: ότι μπορεί να λειτουργήσει ακόμη και όταν δεν υπάρχει καθόλου σήμα.

Το συμβατικό 112 δεν πραγματοποιεί κλήσεις μέσω δορυφόρου και δεν μπορεί να δημιουργήσει σύνδεση εκεί όπου δεν υπάρχει διαθέσιμο δίκτυο. Για να δρομολογηθεί μια συνηθισμένη κλήση προς το 112, το κινητό πρέπει να μπορεί να επικοινωνήσει με τουλάχιστον ένα συμβατό επίγειο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας, ακόμη και αν αυτό ανήκει σε διαφορετικό πάροχο από εκείνον του χρήστη.

Αν κάποιος βρίσκεται σε ένα βαθύ φαράγγι, σε υπόγειο χώρο, σε μια απομονωμένη ορεινή περιοχή ή σε οποιοδήποτε σημείο όπου ΔΕΝ φτάνει απολύτως καμία επίγεια κεραία κινητής τηλεφωνίας, η κλήση ΔΕΝ μπορεί να δρομολογηθεί. Με απλά λόγια, το 112 μπορεί να λειτουργήσει χωρίς κάλυψη από τον δικό μας πάροχο, όχι όμως χωρίς την παρουσία οποιουδήποτε διαθέσιμου επίγειου δικτύου.

Επομένως, η φράση «το 112 λειτουργεί χωρίς σήμα» δεν είναι απολύτως ακριβής. Το σωστό είναι ότι μπορεί να λειτουργήσει ακόμη και όταν δεν υπάρχει σήμα από τον δικό μας πάροχο, αρκεί να υπάρχει διαθέσιμο και συμβατό δίκτυο κάποιου άλλου παρόχου στην περιοχή.

Όταν το κινητό μεταδίδει μόνο του τη θέση.
Ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα σε μια κλήση έκτακτης ανάγκης είναι ο ακριβής εντοπισμός του ανθρώπου που ζητά βοήθεια. Ένας τραυματισμένος οδηγός, ένας άνθρωπος που βρίσκεται σε κατάσταση πανικού ή ένας πεζοπόρος που έχει χαθεί σε άγνωστη ορεινή περιοχή μπορεί να μην είναι σε θέση να περιγράψει με ακρίβεια πού βρίσκεται.

Σε αυτές τις περιπτώσεις παρεμβαίνει η τεχνολογία Advanced Mobile Location, γνωστή ως AML. Όταν πραγματοποιείται μια επικοινωνία προς το 112 από συμβατή συσκευή, το κινητό μπορεί να ενεργοποιήσει προσωρινά τις διαθέσιμες λειτουργίες εντοπισμού. Χρησιμοποιώντας στοιχεία από δορυφορικά συστήματα πλοήγησης, κοντινά δίκτυα Wi-Fi και την υποδομή της κινητής τηλεφωνίας, υπολογίζει τη θέση του και τη μεταδίδει αυτόματα στην αρμόδια υπηρεσία.

Ο πολίτης εξακολουθεί να πραγματοποιεί την κλήση και να περιγράφει το περιστατικό. Η συσκευή, όμως, αναλαμβάνει να μεταφέρει παράλληλα μία από τις σημαντικότερες πληροφορίες: το σημείο από το οποίο ζητείται βοήθεια.

Η ακρίβεια του εντοπισμού εξαρτάται από τη συσκευή, τη μορφολογία του εδάφους, την ορατότητα προς τους δορυφόρους και τις συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή. Παρ’ όλα αυτά, το AML μπορεί να περιορίσει δραματικά την έκταση της αναζήτησης σε σχέση με τις παλαιότερες μεθόδους, οι οποίες βασίζονταν κυρίως στη θέση της κεραίας κινητής τηλεφωνίας.

Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, με ορεινούς όγκους, δυσπρόσιτες ακτές, εκατοντάδες νησιά και μεγάλες αγροτικές εκτάσεις, η αυτόματη αποστολή της θέσης μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Σε μια πόλη μπορεί να οδηγήσει τις αρχές στο σωστό οικοδομικό τετράγωνο. Σε ένα βουνό ή σε μια απομονωμένη περιοχή μπορεί να μειώσει σημαντικά τον χρόνο και την έκταση της επιχείρησης αναζήτησης.

Το πλήκτρο SOS που βρίσκεται ήδη στο κινητό.
Στα σύγχρονα smartphones, η πρόσβαση στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης δεν απαιτεί πάντοτε την πληκτρολόγηση του αριθμού. Πολλές συσκευές διαθέτουν λειτουργίες Emergency SOS, οι οποίες μπορούν να ενεργοποιηθούν με παρατεταμένο πάτημα ή με διαδοχικά πατήματα των πλευρικών πλήκτρων.

Ανάλογα με τη συσκευή, το λειτουργικό σύστημα και τις ρυθμίσεις του χρήστη, το κινητό μπορεί να ξεκινήσει μια κλήση έκτακτης ανάγκης, να κοινοποιήσει τη θέση του, να ειδοποιήσει προκαθορισμένες επαφές και να μεταδώσει βασικές πληροφορίες για το περιστατικό.

Οι δυνατότητες αυτές δεν είναι ίδιες σε όλα τα κινητά και τα έξυπνα ρολόγια. Για αυτόν τον λόγο, είναι σημαντικό κάθε χρήστης να γνωρίζει πώς λειτουργεί το Emergency SOS στη δική του συσκευή πριν βρεθεί στην ανάγκη να το χρησιμοποιήσει.

Το κινητό μετατρέπεται έτσι σε έναν προσωπικό πομπό κινδύνου. Δεν χρειάζεται τηλεγραφικό κλειδί, μεγάλη κεραία ή μικρόφωνο ναυτικού ασυρμάτου. Μερικά πατήματα μπορούν να ενεργοποιήσουν μια ολόκληρη αλυσίδα επικοινωνίας και διάσωσης.

Όταν η συσκευή αντιλαμβάνεται πρώτη το ατύχημα.
Η τεχνολογία έχει προχωρήσει ακόμη περισσότερο. Σε ορισμένες καταστάσεις, ο άνθρωπος μπορεί να μην προλάβει καν να αγγίξει το τηλέφωνό του. Μια βίαιη σύγκρουση μπορεί να τον τραυματίσει, να τον αφήσει αναίσθητο ή να τον εγκλωβίσει, στερώντας του τη δυνατότητα να καλέσει ο ίδιος για βοήθεια.

Για αυτόν τον λόγο, ορισμένα σύγχρονα κινητά τηλέφωνα και έξυπνα ρολόγια διαθέτουν λειτουργίες ανίχνευσης σοβαρού τροχαίου ατυχήματος ή πτώσης. Χρησιμοποιώντας δεδομένα από επιταχυνσιόμετρα, γυροσκόπια, μικρόφωνα, βαρόμετρα και συστήματα εντοπισμού θέσης, οι συσκευές αναζητούν χαρακτηριστικά που μπορεί να παραπέμπουν σε μια ισχυρή πρόσκρουση.

Η απότομη επιβράδυνση, η βίαιη αλλαγή κατεύθυνσης, ο δυνατός ήχος της σύγκρουσης και η ακινησία που μπορεί να ακολουθήσει συνδυάζονται και αξιολογούνται από ειδικούς αλγορίθμους. Όταν η συσκευή εκτιμήσει ότι έχει συμβεί ένα σοβαρό ατύχημα, ειδοποιεί αρχικά τον χρήστη με δυνατό ήχο, δόνηση και μήνυμα στην οθόνη.

Ο κάτοχος έχει λίγο χρόνο για να δηλώσει ότι είναι ασφαλής ή να ακυρώσει έναν λανθασμένο συναγερμό. Αν δεν υπάρξει καμία αντίδραση, η συσκευή μπορεί να ξεκινήσει αυτόματα μια κλήση προς τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Ένα αυτοματοποιημένο μήνυμα ενημερώνει τον χειριστή ότι έχει ανιχνευθεί πιθανή σοβαρή σύγκρουση, ότι ο κάτοχος δεν ανταποκρίνεται και ότι η συσκευή βρίσκεται σε συγκεκριμένη τοποθεσία.

Ο άνθρωπος μπορεί να μην είναι σε θέση να μιλήσει. Το κινητό, όμως, έχει ήδη αρχίσει να μιλά για εκείνον.

Παρόμοια λογική χρησιμοποιείται και στην ανίχνευση πτώσης. Ένα συμβατό έξυπνο ρολόι μπορεί να αναγνωρίσει μια έντονη πρόσκρουση στο έδαφος, να ειδοποιήσει τον χρήστη και να τον ρωτήσει αν χρειάζεται βοήθεια. Αν ο άνθρωπος παραμείνει ακίνητος και δεν ανταποκριθεί, το ρολόι μπορεί, ανάλογα με το μοντέλο, τις ρυθμίσεις και τη διαθέσιμη σύνδεση, να επικοινωνήσει με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και να ενημερώσει τις προσωπικές επαφές ανάγκης.

Για έναν ηλικιωμένο που ζει μόνος, έναν πεζοπόρο, έναν εργαζόμενο σε απομονωμένο χώρο ή έναν άνθρωπο που χάνει ξαφνικά τις αισθήσεις του, αυτή η δυνατότητα μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Το έξυπνο ρολόι δεν περιμένει να ακούσει μια φωνή να καλεί Mayday. Αντιλαμβάνεται ότι ο άνθρωπος έπεσε, ότι σταμάτησε να κινείται και ότι ίσως δεν μπορεί να ζητήσει μόνος του βοήθεια.

Τα Τέμπη και οι αυτόματες κλήσεις προς το 112.
Μία από τις πιο τραγικές περιπτώσεις που ανέδειξαν αυτή τη νέα πραγματικότητα συνδέεται με το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών, τη νύχτα της 28ης Φεβρουαρίου 2023.

Η σφοδρότητα της σύγκρουσης ενεργοποίησε σε συμβατές κινητές συσκευές επιβατών λειτουργίες ανίχνευσης σοβαρού ατυχήματος. Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, πραγματοποιήθηκαν αυτόματες κλήσεις προς το 112, χωρίς οι κάτοχοι των τηλεφώνων να χρειαστεί να πληκτρολογήσουν τον αριθμό ή να περιγράψουν οι ίδιοι τι είχε συμβεί.

Οι συσκευές μετέδωσαν ότι είχε ανιχνευθεί σοβαρή σύγκρουση και έστειλαν πληροφορίες για τη θέση τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι γραμμές παρέμειναν ανοικτές, μεταφέροντας ήχους από τον χώρο του δυστυχήματος.

Οι αυτόματες αυτές κλήσεις δεν αποτέλεσαν τον μοναδικό τρόπο ενημέρωσης των αρχών ούτε σημαίνουν ότι κάθε κινητό ή έξυπνο ρολόι στο τρένο ενεργοποιήθηκε. Αποτέλεσαν, όμως, έναν επιπλέον και εξαιρετικά άμεσο δίαυλο πληροφόρησης, σε μια στιγμή κατά την οποία οι κάτοχοι των συσκευών μπορεί να μην ήταν σε θέση να επικοινωνήσουν οι ίδιοι.

eCall: Όταν το ίδιο το αυτοκίνητο καλεί το 112.
Η ίδια φιλοσοφία έχει περάσει πλέον και στα ίδια τα οχήματα μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος eCall, το οποίο λειτουργεί και στην Ελλάδα.

Όταν οι αισθητήρες και τα ηλεκτρονικά συστήματα ενός συμβατού οχήματος αντιληφθούν μια ιδιαίτερα σφοδρή σύγκρουση, το αυτοκίνητο μπορεί να καλέσει αυτόματα και δωρεάν το 112, ακόμη και αν οι επιβάτες έχουν τραυματιστεί και δεν είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν το κινητό τους.

Παράλληλα με τη φωνητική σύνδεση, το όχημα αποστέλλει ένα ελάχιστο σύνολο κρίσιμων δεδομένων. Σε αυτά περιλαμβάνονται η θέση του αυτοκινήτου, η ώρα του συμβάντος, η κατεύθυνση πορείας και βασικά στοιχεία ταυτοποίησης του οχήματος. Έτσι, ο χειριστής μπορεί να γνωρίζει πού συνέβη το ατύχημα πριν ακόμη καταφέρει να συνομιλήσει με κάποιον από τους επιβάτες.

Το eCall μπορεί επίσης να ενεργοποιηθεί χειροκίνητα, μέσω ειδικού πλήκτρου SOS μέσα στην καμπίνα. Με αυτόν τον τρόπο, ο οδηγός, ένας επιβάτης ή ακόμη και ένας μάρτυρας μπορεί να ζητήσει βοήθεια όταν υπάρχει σοβαρή ανάγκη, ακόμη και αν το σύστημα δεν έχει ανιχνεύσει αυτόματα σύγκρουση.

Χρειάζεται, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση. Το eCall δεν είναι εγκατεστημένο σε παλαιότερο αυτοκίνητο που κυκλοφορεί στους ελληνικούς δρόμους. Η σχετική υποχρέωση εφαρμόζεται στους νέους τύπους επιβατικών αυτοκινήτων και ελαφρών επαγγελματικών οχημάτων των κατηγοριών Μ1 και Ν1 που εγκρίθηκαν μετά τις 31 Μαρτίου 2018.

Έτσι, το ίδιο το αυτοκίνητο μπορεί να γίνει ο πρώτος ηλεκτρονικός μάρτυρας του ατυχήματος. Αντιλαμβάνεται τη σύγκρουση, μεταδίδει το σημείο και καλεί βοήθεια όταν οι άνθρωποι μέσα σε αυτό δεν μπορούν.

Όταν το 112 επικοινωνεί πρώτο με τον πολίτη.
Μέχρι εδώ είδαμε πώς λειτουργεί το 112 όταν ο πολίτης επικοινωνεί με τις αρχές για να ζητήσει βοήθεια. Το σύστημα, όμως, δεν λειτουργεί μόνο προς αυτή την κατεύθυνση. Μπορεί να αντιστρέψει τη ροή της επικοινωνίας και να χρησιμοποιηθεί από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας για την άμεση προειδοποίηση των ανθρώπων που βρίσκονται σε μια περιοχή όπου υπάρχει ή αναμένεται σοβαρός κίνδυνος.

Αυτή είναι η λειτουργία του 112 με την οποία έχουν εξοικειωθεί περισσότερο οι πολίτες στην Ελλάδα: ο χαρακτηριστικός ήχος συναγερμού που ακούγεται στα κινητά τηλέφωνα πριν ή κατά τη διάρκεια μιας πυρκαγιάς, μιας πλημμύρας, ενός ακραίου καιρικού φαινομένου ή μιας άλλης κατάστασης έκτακτης ανάγκης.

Κατά την πρώτη περίοδο λειτουργίας των προειδοποιήσεων, η έλλειψη εξοικείωσης του κοινού με το νέο σύστημα, σε συνδυασμό με ορισμένες περιπτώσεις υπερβολικά συχνής ή όχι επαρκώς στοχευμένης χρήσης του, προκάλεσε σύγχυση και έντονη συζήτηση. Για ένα διάστημα οι πολίτες άρχισαν να αντιμετωπίζουν τις ειδοποιήσεις με δυσπιστία ή αδιαφορία, περιορίζοντας την αποτελεσματικότητά τους σε μια πραγματικά κρίσιμη στιγμή. Το πρόβλημα έγινε, ευτυχώς, γρήγορα αντιληπτό και η χρήση του συστήματος άρχισε να γίνεται πιο στοχευμένη, με σαφέστερα μηνύματα και πιο συγκεκριμένες οδηγίες αυτοπροστασίας. Σταδιακά, το 112 κέρδισε ξανά την εμπιστοσύνη της ελληνικής κοινωνίας και καθιερώθηκε ως ένα ουσιαστικό εργαλείο έγκαιρης προειδοποίησης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Το 112 λειτουργεί, επομένως, προς δύο κατευθύνσεις. Στο εισερχόμενο σκέλος, ο πολίτης επικοινωνεί με τις αρχές, περιγράφει το περιστατικό και ζητά βοήθεια. Στο εξερχόμενο σκέλος, οι αρμόδιες αρχές ενημερώνουν τους πολίτες που βρίσκονται μέσα σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, προειδοποιώντας τους για έναν άμεσο ή επικείμενο κίνδυνο και παρέχοντας οδηγίες αυτοπροστασίας.

Η δυνατότητα μαζικής προειδοποίησης μέσω της τεχνολογίας Cell Broadcast εντάχθηκε θεσμικά στον σχεδιασμό του ελληνικού 112 το 2017. Η πρώτη δοκιμαστική εκπομπή πραγματοποιήθηκε στη Σύρο στις 31 Ιουλίου 2019, ενώ το αναβαθμισμένο σύστημα τέθηκε σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία την 1η Ιανουαρίου 2020.

Η τεχνολογίας Cell Broadcast του 112.
Μέσω της τεχνολογίας Cell Broadcast, ένα μήνυμα μπορεί να εμφανιστεί ταυτόχρονα στις συμβατές συσκευές που είναι συνδεδεμένες στις κυψέλες κινητής τηλεφωνίας μιας επιλεγμένης περιοχής. Η ειδοποίηση συνοδεύεται από τον χαρακτηριστικό ήχο συναγερμού και περιλαμβάνει πληροφορίες για τον κίνδυνο, καθώς και οδηγίες αυτοπροστασίας.

Το Cell Broadcast δεν λειτουργεί όπως ένα συνηθισμένο SMS, το οποίο αποστέλλεται ξεχωριστά σε κάθε τηλεφωνικό αριθμό. Η ειδοποίηση εκπέμπεται από τις επιλεγμένες κεραίες προς όλες τις συμβατές συσκευές που βρίσκονται στην περιοχή, χωρίς να απαιτείται να γνωρίζουν οι αρχές ποιοι συγκεκριμένοι άνθρωποι βρίσκονται εκεί ή να έχει προηγηθεί εγγραφή του χρήστη.

Για όσους δεν διαθέτουν συμβατό smartphone ή επιθυμούν να ενημερώνονται και για συγκεκριμένες περιοχές ανεξάρτητα από το πού βρίσκονται, παρέχεται η δυνατότητα εγγραφής στην Υπηρεσία Ειδοποίησης Εγγεγραμμένων Πολιτών 112 GR-Alert. Η εγγραφή πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω του gov.gr ή τηλεφωνικά με κλήση στο 112. Ο πολίτης μπορεί να δηλώσει έως τρεις διευθύνσεις ενδιαφέροντος και, για καθεμία από αυτές, να επιλέξει αν θέλει να λαμβάνει τις προειδοποιήσεις μέσω SMS, ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή αυτοματοποιημένης φωνητικής κλήσης σε κινητό ή σταθερό τηλέφωνο. Η υπηρεσία αυτή λειτουργεί συμπληρωματικά προς το Cell Broadcast, το οποίο αποστέλλεται αυτόματα στις συμβατές συσκευές που βρίσκονται μέσα στην επιλεγμένη γεωγραφική περιοχή, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη εγγραφή.

Η επικοινωνία λειτουργεί, επομένως, και προς τις δύο κατευθύνσεις:

1. Ο πολίτης μπορεί να ενημερώσει τις αρχές: Κινδυνεύω.
2. Οι αρχές μπορούν να προειδοποιήσουν τον πολίτη: Ο κίνδυνος πλησιάζει.

 

Όταν δεν υπάρχει καμία επίγεια κεραία.
Η δυνατότητα ενός κινητού τηλεφώνου να χρησιμοποιήσει άλλο διαθέσιμο δίκτυο αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες να πραγματοποιηθεί μια κλήση προς το 112. Δεν λύνει, όμως, το πρόβλημα όταν ο χρήστης βρίσκεται σε περιοχή όπου δεν φτάνει απολύτως καμία επίγεια κεραία κινητής τηλεφωνίας.

Για πολλά χρόνια, σε ένα απομονωμένο βουνό, σε μια δυσπρόσιτη ακτή ή μακριά από κατοικημένες περιοχές, οι μόνες πραγματικά αξιόπιστες λύσεις ήταν ένας ειδικός δορυφορικός πομπός κινδύνου ή ένα δορυφορικό τηλέφωνο. Όταν στην οθόνη ενός συμβατικού κινητού εμφανιζόταν η ένδειξη «Καμία υπηρεσία», η συσκευή έχανε ουσιαστικά τη δυνατότητα επικοινωνίας, όσο σύγχρονη και αν ήταν.

Αυτό, όμως, αρχίζει πλέον να αλλάζει.
Ορισμένα νεότερα smartphones και άλλες συμβατές φορητές συσκευές μπορούν να επικοινωνήσουν απευθείας με δορυφόρο, όταν δεν υπάρχει διαθέσιμο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας ούτε σύνδεση Wi-Fi. Σε μια κατάσταση ανάγκης, η συσκευή καθοδηγεί τον χρήστη ώστε να στραφεί προς το κατάλληλο σημείο του ουρανού και να δημιουργήσει μια περιορισμένη δορυφορική σύνδεση.

Η επικοινωνία αυτή συνήθως δεν πραγματοποιείται όπως μια κανονική τηλεφωνική συνομιλία. Επειδή το διαθέσιμο εύρος ζώνης είναι περιορισμένο, ο χρήστης καλείται να απαντήσει σε μια σειρά σύντομων ερωτήσεων σχετικά με το περιστατικό. Στη συνέχεια, η συσκευή δημιουργεί και αποστέλλει ένα συμπιεσμένο πακέτο δεδομένων, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει τη φύση της έκτακτης ανάγκης, τη γεωγραφική θέση, το υψόμετρο, την κατεύθυνση κίνησης, την κατάσταση της μπαταρίας και άλλες κρίσιμες πληροφορίες που μπορούν να βοηθήσουν στην οργάνωση της διάσωσης.

Τα δεδομένα μεταδίδονται μέσω δορυφόρου σε ειδικό κέντρο διαχείρισης ή προωθούνται στις αρμόδιες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, ώστε να αξιολογηθεί το περιστατικό και να ξεκινήσει η διαδικασία παροχής βοήθειας.

Η δορυφορική σύνδεση, ωστόσο, δεν είναι πάντοτε άμεση ούτε εγγυημένη. Απαιτεί όσο το δυνατόν καθαρότερη θέα προς τον ουρανό, καθώς ψηλά κτίρια, πυκνή βλάστηση, απότομοι ορεινοί όγκοι και βαθιά φαράγγια μπορούν να καθυστερήσουν ή ακόμη και να εμποδίσουν τη μετάδοση. Ο χρήστης μπορεί επίσης να χρειαστεί να μετακινηθεί ελαφρώς ή να κρατήσει τη συσκευή στραμμένη προς συγκεκριμένη κατεύθυνση μέχρι να ολοκληρωθεί η αποστολή.

Η διαθεσιμότητα της υπηρεσίας εξαρτάται από το μοντέλο της συσκευής, το λειτουργικό σύστημα, το δορυφορικό δίκτυο, τη χώρα και τις υπηρεσίες που υποστηρίζονται στην εκάστοτε περιοχή. Σε ορισμένα συμβατά smartphones η δυνατότητα δορυφορικού SOS είναι ήδη διαθέσιμη στην Ελλάδα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι παρέχεται σε κάθε κινητό ή έξυπνο ρολόι. Αντίστοιχα, το κόστος και το χρονικό διάστημα δωρεάν χρήσης καθορίζονται από τον κατασκευαστή και τον πάροχο της συγκεκριμένης υπηρεσίας.

Το δορυφορικό SOS δεν καταργεί το 112 και δεν μετατρέπει αυτομάτως ένα συμβατό smartphone σε πλήρες δορυφορικό τηλέφωνο. Η συσκευή επιχειρεί πρώτα να χρησιμοποιήσει οποιοδήποτε διαθέσιμο επίγειο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας ή σύνδεση Wi-Fi. Μόνο όταν καμία από αυτές τις διαδρομές δεν είναι διαθέσιμη ενεργοποιείται, εφόσον υποστηρίζεται, η δυνατότητα επικοινωνίας μέσω δορυφόρου.

Πρόκειται για έναν ακόμη κρίκο στην αλυσίδα της διάσωσης: έναν νέο δρόμο επικοινωνίας που ανοίγει όταν όλες οι επίγειες διαδρομές έχουν κλείσει και η έκκληση για βοήθεια πρέπει πλέον να στραφεί προς τον ουρανό.

Τελειώνοντας.
Η εξέλιξη του 112 δεν περιορίζεται πλέον σε μια απλή τηλεφωνική κλήση. Το κινητό μπορεί να μεταδώσει αυτόματα τη θέση του, ένα έξυπνο ρολόι να αναγνωρίσει μια σοβαρή πτώση, ένα αυτοκίνητο να καλέσει βοήθεια μετά από σύγκρουση και οι αρχές να προειδοποιήσουν εγκαίρως τους πολίτες για έναν κίνδυνο που πλησιάζει.

Η τεχνολογία δεν εγγυάται από μόνη της τη διάσωση. Μπορεί, όμως, να μειώσει τον κρίσιμο χρόνο ανάμεσα στο περιστατικό και στην κινητοποίηση των αρμόδιων υπηρεσιών.

Και όταν ο ίδιος ο άνθρωπος δεν μπορεί να μιλήσει, η συσκευή που κρατά, φορά ή οδηγεί μπορεί να μεταφέρει για εκείνον το σημαντικότερο μήνυμα:

«Κάποιος κινδυνεύει. Βρίσκεται εδώ. Στείλτε βοήθεια».

73 de SV1RVP